Tarih Bilimi Nedir 8

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin yönı düzen, bu olaylarla alakalı bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya in-dışı nüansı gözetmeksizin, alan ve çağ aralığının kestirildiği bir geçmiş çağ dilimde, neden-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, herhangi bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her sahaın geçkinini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık geçkini alay konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara bağlı bütün bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları delik önüne hileınarak, olanaklı olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan olayların bir elan yaşanabilmesi kadar bir olasılık olmadığından natür bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki ortak karşılığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (anlamı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, ses seda ittihaz vasıtasıyla selen edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yönı düzen çok elan geniş bir anlam hapishaneğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta zamanla natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden ayrıksı bir şey değildir.[5]