Tarih Bilimi Nedir 3

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin yönı aralık, bu olaylarla alakalı bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut anatomi-dışı nüansı gözetmeksizin, makam ve çağ aralığının kestirildiği bir geçmiş çağ dilimde, vesile-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan tarih, herhangi bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her yerın esbakini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık esbaki nutuk konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki olaylara merbut tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu dönemin şartları görüş önüne alınarak, olanaklı olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan olayların bir henüz evetşanabilmesi gibi bir muhtemellık olmadığından tabiat bilimlerindeki gibi deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki eş karşılığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “tahkik”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava transfer aracılığıyla olgun edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yönı aralık çok henüz geniş bir mana derunğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta gittikçe tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey değildir.[5]